Iranian Journal of Physiology and Pharmacology

fa کانکسین‌های ۳۶ و ۴۳ در دستگاه عصبی مرکزی: از نوروفیزیولوژی تا نوروپاتولوژی Connexins 36 and 43 in the Central Nervous System: From Neurophysiology to Neuropathology علوم اعصاب Neuroscience مروری-با دعوت سردبیر Review Article -by invitation کانکسین‌ها پروتئین‌های غشایی حیاتی هستند که از طریق تشکیل اتصالات شکاف‌دار، تبادل مستقیم یون‌ها و مولکول‌های کوچک را میان سلول‌ها در دستگاه عصبی مرکزی (CNS) امکان‌پذیر می‌سازند. در میان آن‌ها، کانکسین ۳۶ CX36) ) و کانکسین ۴۳ CX43) )   به‌ترتیب در نورون‌ها و آستروسیت‌ها بیشترین اهمیت را دارند و در تنظیم هم ‌زمانی فعالیت‌های عصبی، حفظ هومئوستاز یونی، و پاسخ‌های متابولیک و التهابی نقش کلیدی ایفا می‌کنند. شواهد فزاینده نشان می‌دهد که تغییر در بیان یا عملکرد این کانکسین‌ها با طیف وسیعی از اختلالات عصبی و روان‌پزشکی از جمله صرع، آلزایمر، پارکینسون، افسردگی، اضطراب، آسیب ایسکمیک، و بیماری هانتینگتون مرتبط است. این تغییرات می‌توانند هم پیامدهای پاتولوژیک را تشدید کنند و هم به‌ عنوان اهداف درمانی نویدبخش مطرح شوند. <a name="_Hlk210495800">این مقاله با مرور جامع مطالعات اخیر در بازه زمانی </a>1999 تا 2025 در پایگاههای علمی از قبیل google scholar، pubmed و scopus به همراه استفاده از کلید واژه های Connexin 36 ،Connexin 43، ،CNS Neurodegenerative diseas ،Epilepsy،Depression ،Anxiety ،Ischemia ،Parkinson ،  Huntington’s diseaseبه تبیین نقش فیزیولوژیک و پاتوفیزیولوژیک کانکسین های36 و 43 می پردازد و چشم‌اندازهای آینده در بهره ‌برداری درمانی از این پروتئین‌ها را بررسی می‌کند. Connexins are vital membrane proteins that enable direct exchange of ions and small molecules between cells in the central nervous system (CNS) through the formation of gap junctions. Among them, Connexin 36 (CX36) and Connexin 43 (CX43) are most prominent in neurons and astrocytes, respectively, and play a key role in regulating the synchronicity of neural activities, maintaining ionic homeostasis, and metabolic and inflammatory responses. Mounting evidence suggests that alterations in the expression or function of these connexins are associated with a wide range of neurological and psychiatric disorders, including epilepsy, Alzheimer's disease, Parkinson's disease, depression, anxiety, ischemic injury, and Huntington's disease. These changes can both exacerbate pathological consequences and offer promising therapeutic targets. This article, by comprehensively reviewing recent studies in the time frame of 1999 to 2025 in scientific databases such as Google Scholar, PubMed, and Scopus, along with the use of keywords Connexin 36, Connexin 43, CNS Neurodegenerative diseases, Epilepsy, Depression, Anxiety, Ischemia, Parkinson, and Huntington’s disease, elucidates the physiological and pathophysiological roles of Connexins 36 and 43 and explores future perspectives in the therapeutic exploitation of these proteins.   سیستم عصبی مرکزی, کانکسین ۳۶, کانکسین ۴۳, نوروپاتولوژی, نوروفیزیولوژی Central nervous system, Connexin 36, Connexin 43, Neuropathology, Neurophysiology 84 96 http://ijpp.phypha.ir/browse.php?a_code=A-10-246-10&slc_lang=fa&sid=1 Sahel Motaghi ساحل متقی 10031947532846007070 10031947532846007070 No Department of Basic Sciences, Faculty of Veterinary Medicine, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran گروه علوم پایه دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران